شرایط فهم قرآن و بررسی موانع آن از دیدگاه امام خمینی(ره)

 

                                                                                                     عادله کر[1]

چـکیده‌

درک و شناخت معانی ظاهری قرآن کریم به مقدمات و لوازمی نیازمند است که بدون‌ آنـها‌ آشـنایی‌ بـا معانی ظاهری آیات قرآن کریم مقدور نیست. اما شناخت و فهم معانی باطنی، شرایط و لوازم‌ دیـگری می‌طلبد که کمتر ممکن است برای کسی فراهم آید.  امام خمینی(ره‌) از نـوادر قرآن شناسانی‌ است‌ کـه ضـمن شناخت معانی ظاهری با اسرار و معانی باطنی قرآن کریم مأنوس و مألوف بود. او نیز همانند سایر بزرگان عرفان و حکمت اسلامی معتقد است که برای فهم معانی باطنی و کشف اسرار‌ و حقایق نهانی قـرآن کریم باید در جان و باطن آدمی، مقدمات و شرایطی فراهم آید وگرنه بدون این مقدمات و شرایط، راه بردن به معانی باطنی قرآن غیرممکن است.

در نظر امام خمینی، اخلاص، طهارت، تعظیم، ترتیل و تدبر از مهمترین شرایط فهم قرآن‌ است‌ و غـرور‌ عـلمی، گـناه، جمود بر اقوال مفسران و تعصب بر رأی شخصی از بزرگترین موانع فهم قرآن‌ به شمار می‌رود. بـه نظر او فهم کامل قرآن به معصومان علیهم‌السلام اختصاص‌ دارد و البته سایر مردم‌ به‌ انـدازه ظرفیت عقلی خود مـی‌توانند قـرآن را بفهمند. در دیدگاه او قرآن به ظاهرش محدود نیست و از طریق آن باید به باطن قرآن رسید. او شیوه مطلوب تفسیر را عنایت به‌ هدف هدایتی قرآن می‌داند. در این نوشته کوشش شده‌ است‌ آرا و اندیشه‌های حضرت امام (ره) درباره مـوضوع مـورد بحث، بررسی و تبیین، و سپس به اجمال و کلی با آرای بزرگانی همچون غزالی، ملاصدرا و فیض کاشانی مقایسه شود. این مقاله از نوع توصیفی بوده و جمع آوری اطلاعات در آن به روش کتابخانه ای و جستجوی پایگاههای علمی می باشد.

واژگان کلیدی: فهم باطن و ظاهر‌قرآن، شرایط فهم قرآن، موانع فهم قرآن، مـبانی فهم قرآن، روش تفسیر

 

---

[1]: کارشناس ارشد علوم تربیتی نشانی الکترونیکی:[e-mail]

اثرات ایمان به خداوند در زندگی انسان

ایمان سرمایه زندگی

تولستوی که یکی از متفکرین و نویسندگان بزرگ قرن ما است و شهرت جهانی دارد، می گوید: "ایمان آن چیزی است که آدمی با آن زندگی می کند". مقصود او این است که ایمان بهترین سرمایه زندگی است، اگر انسان آن را از کف داد مهمترین سرمایه زندگی را از دست داده است. بسیار چیزها را باید سرمایه زندگی شمرد. سلامت یک سرمایه زندگی است، امنیت همین طور، ثروت همین طور، علم و معرفت همین طور، عدالت اجتماعی همین طور، داشتن همسر و فرزندان صالح همین طور، داشتن دوستان شایسته و صمیمی همین طور، تربیت عالی همین طور، سلامت روح و روان همین طور، همه اینها سرمایه های زندگی به شمار می روند. هر کدام از اینها که نباشد نقصی در سعادت و کمال انسان خواهد بود و انسان یکی از سرمایه ها را از کف داده است. نبود هر کدام از اینها نوعی از بدبختی است. ایمان هم یکی از سرمایه ها بلکه بالاتر از همه آنهاست. قرآن کریم می فرماید: «یا أیها الذین آمنوا هل أدلکم علی تجاره تنجیکم من عذاب ألیم * تؤمنون بالله و رسوله؛ ای کسانی که ایمان آورده اید! آیا شما را بر تجارتی راه نمایم که شما را از عذابی دردناک می رهاند؟ به خدا و رسولش ایمان می آورید»(صف/10 ) چنانکه می بینیم قرآن کریم از ایمان به خدا و پیغمبر به عنوان تجارت و سرمایه یاد کرده است. ایمان هم سرمایه است. چه بسیار اشخاصی که از این موهبت عظمی بهره مندند و در سایه آن به خوشی و رضایت زندگی می کنند، سلامتی جسم و جان و طول عمرشان مدیون همان ایمانی است که در دل آنهاست، اما خودشان به این مطلب توجه ندارند. بسیاری هم بر عکس این هستند و عمری در رنج و تردید و خود خوری و ترس و دلهره بسر می برند، سلامت جسم و جان خود را از کف داده، زود پیر و شکسته می شوند و خودشان نمی توانند بفهمند علت اصلی همه اینها این بود که یک سرمایه بزرگی از سرمایه های زندگی را از کف دادند.